Kętrzyn.

Kętrzyn.

To miasto w województwie warmińsko-mazurskim nad rzeką Guber - dopływem Łyny, prawa miejskie - 1357; miasto powstało na miejscu pruskiej osady o nazwie Rast; gotycki kościół obronny pod wezwaniem św. Jerzego z sklepieniami z XVI w. (XIV / XV w.), zamek gotycki (XIV, XVII w.) - obecnie w zamku mieści się muzeum, zabudowa miejska z 2 poł. XIX i początków XX w., mury miejskie (XIV w.); swoją obecną nazwę (poprzednia to Rastembork) miasto zawdzięcza Wojciechowi Kętrzyńskiemu - krzewicielowi polskości na Mazurach, wybitnemu historykowi i wieloletniemu dyrektorowi Zakładu Naukowego im. Ossolińskich we Lwowie (1838 - 1918); około 10 kilometrów od Kętrzyna znajduje się była wojenna kwatera Hitlera - Wilczy Szaniec (Wolfsschanze) - obecnie znajdują się w tym miejscu ruiny kilkudziesięciu (ok. 50) bunkrów, a teren bunkrów jest w częściowo udostępniony dla turystów; miasto stanowi doskonałą bazę wypadową - z Kętrzyna niedaleko do Mrągowa (27 km), Giżycka (około 30 km) i Mikołajek (około 40 km); pobliskie miejscowości, które koniecznie trzeba odwiedzić to Święta Lipka (około 12 km) i Reszel (około 20 km); na szczególną uwagę zasługuje Święta Lipka z kościołem Nawiedzenia NMP i zespołem klasztornym Jezuitów (1687 - 1693) - zaliczanych do prawdziwych arcydzieł sztuki barokowej w Europie (warto zwrócic baczną uwagę na wspaniały ołtarz z 1714 r. i szczególnie cenne barokowe organy z ruchomymi figurkami pochodzące z 1721 r.), kościół ze względu na liczne łaski i objawienia jest celem licznych pielgrzymek; w pobliskim Reszlu mieści się bardzo wiele zabytków godnych uwagi, m. in.: zamek biskupów warmińskich z przełomu XIV i XV w. (przebudowany na przełomie XV i XVI w.) - obecnie w jednym ze skrzydeł zamku mieści się muzeum, gotycki kościół pod wezwaniem św. Piotra i Pawła z XIV w., barokowy pojezuicki kościół pod wezwaniem Świętego Krzyża (XVIII - XIX w., przebudowany w XIX w.), klasztor sióstr Katarzynek (XVII - XVIII w.).
Zamek w Kętrzynie wybudowany został w II połowie XIV w południowo-wschodnim narożniku murów miejskich. W zamku istniały m.in. kaplica, piekarnia, kuchnia, młyn, słodownia i .browar, skład mięsa, silos zbożowy, spiżarnia, zbrojownia i prochownia. Najbardziej reprezentacyjne skrzydło północne zajmował pfleger - prokurator, urzędnik sprawujący władzę z.ramienia Zakonu. Przy zamku funkcjonował folwark. Po 1525r. zamek został siedzibą starostwa książęcego. W 1910r. zamek przejęło miasto; przed drugą wojną światową znajdował się tu urząd finansowy i mieszkania urzędników. Początkowo była to budowla trójskrzydłowa, zamknięta od strony zachodniej murem z .bramą wjazdową.
W latach 1911-1912 miasto wykupiło obiekt, przeznaczając część pomieszczeń na mieszkania. W tym samym czasie znajdowało się tu także biuro 3 Brygady Piechoty. W końcu lat 30. XX wieku przeprowadzono w zamku nieznaczne prace konserwatorskie. Przed drugą wojną światową znajdował się tu urząd finansowy i mieszkania urzędników. Na początku lat 40. przebudowano zachodnią część piwnic znajdujących się pod skrzydłem północnym, z przeznaczeniem na schron przeciwlotniczy. Pod koniec stycznia 1945 r. wojska radzieckie zajęły miasto i spaliły znaczną część staromiejskiej zabudowy miasta oraz zamku.
Podczas drugiej wojny światowej obiekt uległ zniszczeniu. Odbudowano go w latach 60, przywracając mu gotycki charakter dzięki podwyższeniu dachów, skrzydeł południowego i wschodniego oraz dodaniu jednego piętra z gotyckimi szczytami i spadzistym dachem w skrzydle północnym.
Obecnie wewnątrz zamku mieści się Biblioteka Miejska oraz Muzeum Regionalne im. Wojciecha Kętrzyńskiego. W zbiorach muzeum znajdują się m.in. kolekcja obrazów, rzeźb, a także mebli zabytkowych pochodzących z okresu od XV do XIX.